Cố Chủ tịch nước Trần Đức Lương và những dấu ấn sâu đậm trong sự phát triển ngành Điện Việt Nam

Quá trình phát triển của ngành Điện lực Việt Nam gắn liền với tầm nhìn chiến lược của các nhà lãnh đạo cấp cao qua các thời kỳ. Trong số đó, cố Chủ tịch nước Trần Đức Lương là một trong những người đã có đóng góp đặc biệt quan trọng đối với sự trưởng thành và phát triển của ngành Điện nước nhà.

Người có công lớn trong lĩnh vực phát triển thủy điện Việt Nam

Anh hùng Lao động (AHLĐ), TS. Thái Phụng Nê - nguyên Bộ trưởng Bộ Năng lượng khẳng định: Nguyên Phó Thủ tướng, nguyên Chủ tịch nước Trần Đức Lương là một người cần mẫn, sâu sát, gắn bó và có nhiều công lao đối với ngành Điện Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực thủy điện.

Theo lời kể của AHLĐ, TS. Thái Phụng Nê, trong quá trình xây dựng Nhà máy Thủy điện Hòa Bình, với vai trò là Tổng cục trưởng Tổng cục Địa chất (sau là Tổng cục Mỏ - Địa chất), đồng chí Trần Đức Lương đã trực tiếp nhiều lần lên công trường để kiểm tra. Vốn xuất thân là một kỹ sư địa chất, đồng chí Trần Đức Lương mang đậm phong cách làm việc khoa học, thận trọng nhưng quyết liệt. Với ngành Điện – một lĩnh vực đòi hỏi tầm nhìn dài hạn và kỹ thuật cao – đồng chí Trần Đức Lương thể hiện tư duy của một nhà lãnh đạo quản lý, nhà khoa học kỹ thuật điềm đạm, sâu sắc, tỉ mỉ, cẩn trọng.

Thủy điện Hòa Bình là công trình thủy điện lớn nhất Đông Nam Á tại thời điểm khánh thành (1994), và giữ vị trí đầu tàu của ngành Điện lực trong nhiều năm. Công trình này đánh dấu bước tiến vượt bậc trong năng lực thi công công trình lớn, dài hạn và công nghệ cao của Việt Nam. Khi xây dựng công trình, đồng chí Thái Phụng Nê là Trưởng ban Quản lý công trình Thủy điện Hòa Bình. Ở vị trí công tác này, đồng chí Thái Phụng Nê đã nhiều lần trực tiếp báo cáo để đồng chí Trần Đức Lương thông qua các quyết sách quan trọng.

AHLĐ, TS. Thái Phụng Nê khẳng định, đồng chí Trần Đức Lương là người có công lao lớn trong quá trình xây dựng Thủy điện Hòa Bình, đã có rất nhiều ý kiến quan trọng, góp phần xây dựng thành công công trình.

Cũng theo AHLĐ, TS. Thái Phụng Nê, những đóng góp lớn của đồng chí Trần Đức Lương còn thể hiện ở việc tham gia các quyết sách xây dựng thủy điện trên bậc thang Sông Đà, trong khoảng những năm 1995 – 2000.

Sau này, khi trở thành Chủ tịch nước, đồng chí Trần Đức Lương vẫn dành nhiều mối quan tâm tới lĩnh vực phát triển thủy điện. Trong chuyến công tác từ ngày 9-12/10/2005 tại tỉnh Sơn La, Chủ tịch nước đã thăm các điểm tái định cư tại xã Mường Chụm, huyện Mường La, xã Chiềng Bằng, huyện Quỳnh Nhai và xã Tân Lập, huyện Mộc Châu. Chủ tịch nước Trần Đức Lương biểu dương tinh thần hy sinh vì lợi ích chung của đồng bào các dân tộc tại các vùng phải di chuyển và cả những nơi tiếp nhận trong việc giải phóng mặt bằng cho công trình xây dựng nhà máy thủy điện Sơn La. Với công suất thiết kế 2.400 MW, đây là công trình thủy điện lớn nhất nước ta và ở Đông Nam Á. Khi đó, kiểm tra tiến độ chuẩn bị cho việc khởi công công trình thủy điện Sơn La, Chủ tịch nước phấn khởi nhận thấy trình độ về công nghệ, kỹ thuật của đội ngũ kỹ sư, cán bộ kỹ thuật, công nhân Việt Nam đã đạt những bước tiến to lớn, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Trong quá trình công tác, Chủ tịch nước cũng đã tới thăm công trường xây dựng Nhà máy Thủy điện Ialy vào ngày 12/9/1999. Tới năm 2002, khi trở lại thăm CBCNV Nhà máy này, Chủ tịch nước đã khẳng định: “Thủy điện Yaly mãi mãi là biểu trưng cho bản lĩnh và trí tuệ Việt Nam trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nước nhà”. Trong dòng lưu bút, Chủ tịch nước Trần Đức Lương chúc tập thể cán bộ, công nhân viên Nhà máy phát huy truyền thống tốt đẹp, xứng đáng với lòng tin cậy của Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Những lời chúc, kỳ vọng đó đã thể hiện tình cảm sâu sắc, đồng thời, tạo sự khích lệ, là nguồn động viên lớn cho CBCNV Thủy điện Yaly nói riêng, CBCNV ngành Điện lực Việt Nam nói chung trên hành trình đảm bảo “điện đi trước một bước” trong phát triển kinh tế xã hội của đất nước.

Dấu ấn quan trọng trong chỉ đạo phát triển các công trình điện

Trong suốt thời kỳ đảm nhận vai trò Phó Thủ tướng Chính phủ phụ trách lĩnh vực năng lượng, đồng chí Trần Đức Lương đã để lại nhiều dấu ấn sâu sắc, đặc biệt trong công tác chỉ đạo chiến lược và triển khai thực tế các dự án điện lớn – từ quy hoạch dài hạn cho đến tổ chức thi công cụ thể. Cùng với Thủ tướng Võ Văn Kiệt - người luôn được nhắc tới với tư duy đổi mới quyết liệt, đồng chí Trần Đức Lương chính là người góp phần để tạo nền móng vững chắc cho một ngành Điện có quy hoạch tổng thể, có tầm nhìn dài hạn, bài bản và khoa học.

Qua lời kể của AHLĐ, TS Thái Phụng Nê, đồng chí Trần Đức Lương là một trong những lãnh đạo trực tiếp tham gia chỉ đạo xây dựng và phê duyệt các quy hoạch điện quốc gia giai đoạn đầu của thời kỳ đổi mới, bao gồm Quy hoạch Điện IV, V, VI. Đây là những quy hoạch có tính chất định hình lâu dài cho hệ thống điện Việt Nam trong bối cảnh nhu cầu tăng trưởng năng lượng bùng nổ, công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước bước vào giai đoạn tăng tốc. Những quy hoạch này đã tạo nền tảng cho việc phát triển đồng bộ các nguồn điện và lưới điện truyền tải trên cả nước.

Đặc biệt, trong công trình xây dựng đường dây 500kV Bắc – Nam mạch 1, một kỳ tích của ngành Điện lực Việt Nam, đồng chí Trần Đức Lương đã để lại dấu ấn rõ nét với tư cách là người sát việc, sâu sát hiện trường, quyết đoán trong chỉ đạo. Ông không chỉ là lãnh đạo cấp cao tham gia phê duyệt chủ trương, mà còn nhiều lần trực tiếp xuống công trường kiểm tra tiến độ thi công, làm việc với các tổ thi công, giải quyết kịp thời những vấn đề phát sinh.

Theo chia sẻ của AHLĐ, TS. Thái Phụng Nê – nguyên Bộ trưởng Bộ Năng lượng, đồng thời là người trực tiếp điều hành nhiều dự án trọng điểm: “Những chỉ đạo của đồng chí Trần Đức Lương rất thực tế, sâu sát và mang tính kỹ thuật cao. Chẳng hạn, trong quá trình xây dựng đường dây mạch 1, đồng chí Trần Đức Lương đã đưa ra quyết định triển khai tổ chức sản xuất trong nước cột góc. Cột chịu lực vốn có thiết kế phức tạp, đồng chí yêu cầu phải đem ra thử tải thực tế, đánh giá biến dạng... Khi đạt yêu cầu kỹ thuật, mới được phép triển khai đại trà”. Chính cách chỉ đạo vừa thực tế, vừa tỉ mỉ ấy đã giúp các nhà thầu, đơn vị kỹ thuật từng bước làm chủ công nghệ, nâng cao nội lực của ngành Điện Việt Nam trong việc thi công các công trình lớn.

Không chỉ trong thi công, ở khâu đấu thầu mua sắm thiết bị cho dự án đường dây mạch 1- là đấu thầu quốc tế, đồng chí Trần Đức Lương yêu cầu các đơn vị tổ chức đấu thầu công khai, minh bạch. Những kết quả đấu thầu lớn đều được ông trực tiếp xem xét, cho ý kiến, đảm bảo chọn được nhà thầu uy tín, chất lượng, tối ưu chi phí đầu tư.

Với công trình đường dây 500kV mạch 2, triển khai trong giai đoạn đồng chí Trần Đức Lương giữ cương vị Chủ tịch nước, ông vẫn dành thời gian nghe chủ đầu tư công trình và các đơn vị thi công báo cáo về quá trình thi công. Điều đó là minh chứng cho sự quan tâm bền bỉ và gắn bó dài lâu của đồng chí Trần Đức Lương với ngành Điện lực Việt Nam – một lĩnh vực luôn được xác định là “đi trước một bước” trong phát triển kinh tế - xã hội.

Có thể nói, đồng chí Trần Đức Lương là nhà lãnh đạo có tư duy chiến lược, tác phong khoa học, gần dân, gần thực tiễn và đặc biệt sâu sắc với lĩnh vực năng lượng. Từ vai trò của một cán bộ kỹ thuật đến khi trở thành người đứng đầu Nhà nước, ông luôn theo sát từng bước phát triển của ngành Điện.

Sự nghiệp phát triển ngành Điện lực Việt Nam trong nhiều giai đoạn mang dấu ấn chỉ đạo của đồng chí Trần Đức Lương – một người lãnh đạo cần mẫn, sâu sát, quyết liệt, nhưng khiêm nhường và luôn hướng về lợi ích chung. Đó là những giá trị bền vững mà ngành Điện hôm nay vẫn kế thừa, phát huy, góp phần đưa Việt Nam tiến bước mạnh mẽ trên con đường công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước.